सतत overthinking का होतं? मन शांत ठेवण्यासाठी 5 सोपे उपाय
कधी असं होतं का —
एकाच गोष्टीचा विचार पुन्हा पुन्हा डोक्यात फिरत राहतो?
झोपायचा प्रयत्न करतो, पण मन शांत होत नाही.
भूतकाळातील घटना आठवत राहतात किंवा भविष्याची भीती वाटत राहते.
यालाच आपण overthinking म्हणतो.
आपण आपल्या आयुष्याकडून काहीतरी अपेक्षा ठेवून
पुढे जात असतो.कधी कधी ठरवलेल्या गोष्टी आपल्या अपेक्षेप्रमाणे होतात तर कधी नाही.
आपली इच्छा,अपेक्षा पूर्ण नाही झाली की आपण
त्यावर आधी नकारात्मकतेने विचार करू लागतो.
जे घडलं आहे त्याला दोष देतो.
या सगळ्यात आधी कमी कमी होतो तो आत्मविश्वास.
स्वतःवर शंका,सोप्या होऊ वाटणाऱ्या गोष्टी सुद्धा आपण
लवकर निर्णय घेऊ शकत नाहीत.
आणि मग आपण एकाच गोष्टीवर पुन्हा पुन्हा विचार करतो,
तिथून overthinking चालू होत.
आजकाल अनेक लोक या समस्येला सामोरे जात आहेत, पण त्याबद्दल उघडपणे बोलत नाहीत.
सतत overthinking केल्यामुळे मन थकते, आत्मविश्वास कमी होतो आणि साध्या निर्णयांमध्येही गोंधळ होतो.
पण चांगली गोष्ट ही आहे —
overthinking कमी करता येतं.
🔹 सतत overthinking का होतं?
सतत overthinking अचानक सुरू होत नाही.
ते हळूहळू आपल्या सवयींमध्ये शिरते.
यामागे काही सामान्य कारणं असतात:
• भविष्याची भीती
उद्या काय होईल, आपण योग्य निर्णय घेतोय का — या विचारांमध्ये मन अडकतं.
आपला भूतकाळ चांगला वाईट असो पण जर
वर्तमानात कृती पेक्षा विचार जास्त होत असतील तर
भविष्याची चिंता,भीती वाटू लागते.
• भूतकाळात अडकणं
झालेल्या चुका, अपयश किंवा वाईट अनुभव पुन्हा पुन्हा आठवत राहतात.
भूतकाळात घडलेल्या गोष्टी वेळीच सोडून दिल्या नाहीत
किंवा आपण त्यावर काम करू शकलो नाहीत तर,
आपला भूतकाळ रोज आपल्या वर्तमानात येऊन
आपलं भविष्य भीतीदायक करू शकत.
• स्वतःवर विश्वास कमी होणं
आपण योग्य आहोत का, आपल्याला जमेल का — अशा शंका मनात निर्माण होतात.
जस overthinking ही सवय एकदम होत नाही,तसच
आत्मविश्वास आलेल्या अपयशाने,झालेल्या चुकीने,गेलेल्या
वेळेने,हळू हळू कमी होऊ लागतो.
• जास्त अपेक्षा
स्वतःकडून आणि इतरांकडून खूप अपेक्षा ठेवल्या की मनावर ताण येतो.
मिळालेलं यश आणि ठेवलेल्या अपेक्षा यात अंतर जास्त
झाल की आपण overthinking करतो.
हे सगळं एकत्र झालं की विचारांचा वेग वाढतो —
आणि मन शांत राहात नाही.
🔹 Overthinking चे दुष्परिणाम
सतत overthinking केल्यामुळे फक्त मनच नाही, तर शरीर सुद्धा थकायला लागतं.
कधी कधी आपल्याला जाणवतही नाही, पण याचे परिणाम दिसू लागतात:
• झोप लागत नाही
रात्री डोळे मिटले तरी विचार थांबत नाहीत.
• निर्णय घेणं कठीण होतं
छोट्या गोष्टींसाठीही जास्त विचार केला जातो.
• आत्मविश्वास कमी होतो
स्वतःवरचा विश्वास हळूहळू कमी होऊ लागतो.
• सतत थकवा जाणवतो
मन कायम व्यस्त राहिल्यामुळे ऊर्जा कमी होते.
जर वेळेत लक्ष दिलं नाही, तर overthinking आपल्या रोजच्या आयुष्यावर परिणाम करू शकतं.
🔹 मन शांत ठेवण्यासाठी 5 सोपे उपाय
सतत overthinking थांबवण्यासाठी मोठे बदल करायची गरज नाही.
छोट्या सवयी हळूहळू मोठा फरक घडवतात.
1️⃣ श्वासावर लक्ष केंद्रित करा
जेव्हा विचार खूप वाढतात, तेव्हा 1 मिनिट शांत बसा.
हळू श्वास घ्या —
आणि हळूच सोडा.
फक्त श्वासावर लक्ष ठेवलं तरी मन थोडं शांत होतं.
2️⃣ विचार लिहून काढा
डोक्यात फिरणारे सगळे विचार कागदावर लिहा.
लिहिल्यावर मन हलकं होतं
आणि समस्या स्पष्ट दिसू लागते.
3️⃣ सोशल मीडिया पासून थोडा ब्रेक
सतत फोन पाहणं overthinking वाढवतं.
दररोज किमान 30 मिनिटे फोन बाजूला ठेवा
आणि स्वतःसोबत वेळ घालवा.
4️⃣ छोटं काम पूर्ण करा
एक छोटं काम निवडा आणि ते पूर्ण करा.
ते कितीही साधं असलं तरी चालेल.
एक काम पूर्ण झालं की मनाला समाधान मिळतं.
5️⃣ स्वतःशी प्रेमाने बोला
“माझ्याकडून होत नाही”
याऐवजी
“मी प्रयत्न करतोय” असं स्वतःला सांगा.
स्वतःशी कठोर न होता प्रेमाने वागा.
🔹 आजपासून एक छोटा सराव
आज रात्री झोपण्याआधी स्वतःला एक प्रश्न विचारा:
“आज मी काय केलं, जे पूर्णपणे वाईट नव्हतं?”
ते फार मोठं असायलाच हवं असं नाही.
फक्त खरं असावं.
दररोज 5–10 मिनिटे शांतपणे स्वतःसोबत बसा.
दिवसभरात घडलेल्या छोट्या चांगल्या गोष्टी आठवा.
हा छोटा सराव रोज केला,
तर मन हळूहळू शांत व्हायला लागतं.
🔹 शेवटी एक विचार
सतत overthinking करणं म्हणजे तुम्ही कमकुवत आहात असं नाही.
कदाचित तुम्ही खूप विचार करता,
कारण तुम्हाला आयुष्य नीट जगायचं आहे.
पण लक्षात ठेवा —
मन शांत असेल तरच योग्य निर्णय घेता येतात.
आजपासून स्वतःला थोडा वेळ द्या.
हळूहळू बदल नक्की जाणवेल.
सतत विचारांमुळे आत्मविश्वास कमी होतो — याबद्दल आम्ही या लेखात सविस्तर लिहिलं आहे: आत्मविश्वास कमी वाटतो
अशाच जीवनातील अडचणींबद्दल आम्ही इथे लिहितो — Life Challenges & Solutions